تازه‌ترین خبرها ...............................
LATEST NEWS
کد خبر: 2696 | تاریخ مخابره: ۱۳۹۵/۸/۲۲ - 20:12

حال برجام خوب است

بیش از ۹ ماه از آغاز اجرای برجام گذشته است و به نظر می‌رسد بعد از آخرین نشست مشترک برجام در سطح وزیران خارجه ایران و ۱+۵ در نیویورک آرامشی بیش‌تر و بهتر از هفت ماه نخست اجرای برجام را شاهد هستیم.
به گزارش ایسنا، سومین گزارش اجرای برجام ۲۶ مهرماه در چهار بخش «رصد و نظارت»، «رفع تحریم‌ها»، «فعالیت‌های هسته‌ای» و «چالش‌ها»ی عمده‌ تحولات سه ماهه گذشته از سوی وزارت امور خارجه به کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس ارائه شد.
گزارش‌های وزارت امور خارجه در بیش از ۹ ماهی که از اجرای برجام می‌گذرد در موعد مقرر به مجلس ارائه شده است؛ این در حالی است که اولین گزارش کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس در خصوص روند اجرای برجام که مشتمل بر بررسی عملکرد شش ماهه کلیه طرف‌های دخیل در برنامه جامع اقدام مشترک است، پس از ۹ ماه، ۹ آبان ماه در مجلس قرائت شد. این گزارش که از سوی سیدحسین نقوی حسینی، سخنگوی کمیسیون امنیت ملی مجلس قرائت شد در شش بخش مشتمل بر «مبانی و منابع گزارش»، «اجرای تعهدات جمهوری اسلامی ایران»، «اجرای تعهدات ۱+۵»، «وضعیت رفع تحریم‌ها»، «موارد نقض عهد و پیمان‌شکنی طرف آمریکایی» و «جمع‌بندی پیشنهادات» بود. در میان مهم‌ترین و عمده‌ترین تحولات سه ماه گذشته که در گزارش وزارت امور خارجه به آن نیز پرداخته شده است، برگزاری اولین کمیسیون مشترک برجام در نیویورک و در حاشیه نشست سالانه مجمع عمومی سازمان ملل متحد بود که در سطح وزیران خارجه ایران و ۱+۵ برگزار شد. این نشست به درخواست ایران و در راستای ضرورت اتخاذ اقدامات لازم از سوی طرف‌های مقابل برای اجرای مؤثر تعهدات خود و رسیدگی به موارد تعلل طرف‌های مقابل (آمریکا و برخی کشورهای اروپایی) و رفع موانع بهره‌مندی کامل ایران از ظرفیت‌های برجام برگزار شد.
تا پیش از برگزاری نشست مشترک وزیران خارجه ایران و ۱+۵ در نیویورک مقامات ارشد و عالی ایرانی در سطوح مختلف انتقادات شدیدی نسبت به اجرایی نشدن تعهدات طرف مقابل به ویژه در حوزه رفع تحریم‌های بانکی و مالی مطرح می‌کردند و در رایزنی‌ها و مذاکرات مختلف با طرف‌های مقابل این مسائل طرح و خواستار رفع موانع که بعضاً از سوی آمریکا ایجاد شده بود، می‌شدند؛ اما کمتر گشایشی در بن‌بست اجرای برجام در بخش‌های مربوط به تعهدات ۱+۵ در رفع تحریم‌ها دیده شد؛ با این حال به نظر می‌آید بعد از برگزاری نشست مشترک برجام در سطح وزیران خارجه با برداشته شدن گام‌های کوچکی از سوی آمریکا به ویژه در رابطه به تعاملات تجاری با دلار، رضایت بیش‌تری نسبت به قبل از سوی طرف ایرانی به وجود آمده است؛ هر چند هنوز خبری از ورود بانک‌ها و مؤسسات بزرگ مالی به تعاملات اقتصادی و تجاری ایران نیست.
گزارش سه‌ماهه سوم وزارت خارجه هر چند مشابه گزارش قبلی به طور مفصل به اقدامات انجام شده دو طرف توافق اشاره کرده است؛ اما از آن جهت که اقدامات و گام‌های برداشته شده را به طور ملموس و با ذکر مصادیق و مثال،‌ به ویژه در حوزه‌های اقتصادی و تجاری را توضیح نمی‌دهد، گزارشی معمول و ساده است.
در چارچوب گزارش سه ماهه سوم وزارت امور خارجه درباره اجرای برجام، نکات مثبت و منفی اقدامات قابل بررسی است:
نکات مثبت
۱- یک هفته پیش از انتشار سومین گزارش سه ماهه، با ثبت دو درخواست برای فروش برخی اقلام دارای کاربرد دوگانه هسته‌ای-غیرهسته‌ای به ایران (یک درخواست برای استفاده در صنایع سیمان و دیگری برای صنایع داروسازی) کانال خرید وارد فاز عملیاتی شد. همچنین به‌زودی فرآیند تهیه برخی مواد برای استفاده مستقیم در صنایع هسته‌ای کشور نیز با توجه به سیاست‌ها و برنامه‌های سازمان انرژی اتمی آغاز می‌شود.
لازم به ذکر است کارگروه خرید برجام طی سه ماه گذشته ۳ جلسه برگزار کرده است. تدوین و تقدیم اولین گزارش کارگروه خرید از فعالیت‌های صورت گرفته به سازمان ملل متحد و تمهید شیوه انتقال اقلام با کاربری دوگانه هسته‌ای جهت حضور در نمایشگاه‌های بین‌المللی که قرار است در ایران برگزار شود، از جمله اقدامات کارگروه مذکور در این مدت بوده است.
۲- علی طیب‌نیا، وزیر اقتصاد کشورمان در تاریخ ۲۰ مهر ۱۳۹۵ در واشنگتن، پس از شرکت در اجلاس سالانه بانک جهانی و صندوق بین‌المللی پول، با رئیس صندوق بین‌المللی پول دیدار و در خصوص ارتقای روابط بانک جهانی و صندوق بین‌المللی پول با ایران گفت‌وگو کرد. این اولین دیدار یک مقام ایران با رئیس صندوق بین‌المللی پول پس از حدود بیست سال به شمار می‌رود. طیب‌نیا همچنین با وزیران اقتصاد و دارایی کشورهایی هم‌چون فرانسه، ‌سوئد، نروژ، ایتالیا، ترکیه، چین، هند و هلند در مورد راه‌های گسترش همکاری‌های اقتصادی دو جانبه، ‌به ویژه همکاری‌های بانکی ملاقات و مذاکره کرد.
۳- با توجه به ابهامی که در خصوص امکان انجام مراودات دلاری با ایران در خارج از آمریکا وجود داشت، پرسش و پاسخ ۷.c به صراحت اعلام می‌کند مؤسسات مالی خارجی از جمله مؤسسات وابسته به اشخاص آمریکایی، می‌توانند نقل و انتقالات دلاری برای ایران، مقیم‌های ایران، دولت ایران یا مؤسسات مالی ایرانی داشته باشند، ‌به شرط آنکه این ارتباطات از طریق نظام مالی آمریکا یا اشخاص آمریکایی انجام نشود و مربوط به اشخاص باقی‌مانده در فهرست تحریم SDN یا فعالیت تحت تحریم نباشد. لازم به ذکر است پرسش و پاسخ مذکور از قبل نیز وجود داشت؛ اما به صراحت این موضوعات را اعلام نکرده بود. علاوه بر این مؤسسات مالی
غیر‌آمریکایی ـ غیرایرانی محدودیتی در بهره‌مندی از عواید حاصل از مراودات مالی خود با ایران از جمله در آمریکا ندارند.
گفتنی است، آمریکا و اروپا با هدف اجرای تعهد خود وفق بند ۲۷ برجام، راهنما و سؤال و جواب‌های متداولی را در روز اجرای برجام منتشر کردند. آمریکا با توجه به ابهاماتی که وجود داشته تاکنون ۳ مرتبه نسبت به اصلاح یا تکمیل سؤال و جواب‌های متداول خود اقدام کرده است.
پرسش و پاسخ‌های مذکور قبلی به صراحت اعلام نکرده بود که افتتاح حساب دلاری برای ایران، اشخاص ایرانی و مؤسسات مالی ایرانی و انجام مراودات مالی به دلار از جمله تبدیل و انتقال ارز خارجی از آمریکا برای ایران مجاز است؛ همچنین آمریکا بر اساس ماده ۲۱ بندهای یک (آزادی مراودات مالی و بانکی)، سه (امکان ارائه اسکناس دلار به ایران) و چهار (رفع محدودیت بر انتقال درآمد ایران در خارجه از کشور) و همچنین بند ۴.۱ پیوست شماره ۲ برجام (رفع محدودیت‌های مالی و پولی و خدمات جانبی آن) و بند ۷.۲ پیوست شماره ۲ برجام (امکان انجام مراودات مالی و بانکی از جمله نقل و انتقالات) موظف است تحریم‌های ثانویه در مورد امور بانکی و مالی را رفع کند.
۴- پرسش و پاسخ مذکور اعلام می‌دارد یک شخص غیرآمریکایی صرفاً به دلیل ارتباط با یک مؤسسه غیرتحریمی ایرانی که بخش کوچکی از مالکیت آن ‌یا کنترل جزئی یا کلی آن در اختیار یک شخص تحت تحریم‌هاست، مورد تحریم قرار نمی‌گیرد؛ این در حالی است که آمریکا هرگونه ارتباط تجاری با شخص تحت تحریم را منع می‌کرد. به عبارت دیگر، پرسش و پاسخ جدید ارتباطات خارجی مؤسسات ایرانی که از سوی آمریکا تحت تحریم نیستند؛ اما بخشی از سهام یا هیئت مدیره آن در اختیار اشخاص تحت تحریم است را تسهیل می‌کند.
۵- این پرسش و پاسخ‌های جدید، ‌با رفع برخی ابهامات در رابطه با مفهوم «مراقبت مقتضی» و احاله موضوع به مقررات داخلی و عرف و رویه‌های تجاری رایج، راه اشخاص حقیقی و حقوقی خارجی که می‌خواهند با طرف‌های ایرانی کار کنند را هموارتر می‌کند.
۶- در رابطه با حوزه نفت، گاز و پتروشیمی می‌توان گفت که بر اساس گزارش سه‌ ماهه سوم و اظهارات مقامات نفتی کشور تقریباً مشکلی وجود ندارد و در حوزه صادرات کشور به وضعیت قبل از تحریم‌های نفتی ملی و یک‌جانبه آمریکا در سال ۸۹ رسیده است. اگر چه در این حوزه همچنان منتظر ورود بانک‌های بزرگ از جمله دویچه بانک آلمان هستیم.
در گزارش سه ماهه سوم وزارت خارجه آمده است که تحولات در حوزه نفت، گاز و پتروشیمی در سه ماه اخیر حاکی از پیشرفت مستمر در این سه حوزه و دستاوردهای اقتصادی ملموس برای کشور است. تولید نفت ایران بر اساس آخرین آمار اوپک (سپتامبر ۲۰۱۶) به ۳ میلیون و ۶۶۵ هزار بشکه در روز رسیده است. صادرات نفت خام نیز از روز اجرای برجام پیوسته در حال افزایش بوده است؛ به طوری که از ۹۷۰ هزار بشکه در روز در پنج ماهه نخست سال ۱۳۹۲ به حدود ۴/۲ میلیون بشکه در روز در شهریورماه سال ۱۳۹۵ افزایش یافته است. به همین ترتیب صادرات میعانات گازی از ۴۵۰ هزار بشکه در خرداد ماه ۱۳۹۵ به ۶۰۰ هزار بشکه در شهریور ۱۳۹۵ افزایش یافته است.
۷- عواید حاصل از فروش نفت بدون مشکل عمده‌ای از طریق شبکه بانکی بین‌المللی دریافت می‌شود و تأمین تجهیزات مورد نیاز صنعت نفت بدون هیچ مشکلی خاصی انجام می‌شود.
۸- تمام تجهیزات توقیف شده متعلق به شرکت‌های تابعه صنعت نفت که در دوره تحریم‌ها غیرقابل دسترسی بودند، آزاد و عموماً وارد ایران شده است که شامل اقلام مهمی نظیر کمپرسور تبرید، ‌کمپرسور تثبیت میعانات گازی، الک‌های دوار آبگیر پالایشگاه، الکتروکمپرسور و مبدل حرارتی می‌شود.
۹- متعاقب رفع تحریم‌ها، امکان دسترسی به تأمین‌کنندگان اصلی با قیمت‌های رقابتی میسر شده و با توجه به امکان حضور شرکت‌های مختلف در ارائه خدمات و برداشته شدن انحصار حضور شرکت‌های تأمین‌کننده، قیمت‌های خدمات اصلی و پر هزینه مورد نیاز صنعت نفت مانند دکل حفاری، نسبت به دوره قبل از برداشته شدن تحریم‌ها به طور قابل ملاحظه‌ای کاهش یافته است.
۱۰- تحریم‌های اتحادیه اروپا و آمریکا در خصوص واردات تجهیزات صنعت نفت و خدمات تبعی آن به طور کامل رفع شده و هزینه‌ها نیز به صورت قابل ملاحظه‌ای کاهش یافته است.
۱۱- در حوزه هواپیمایی، وزارت خزانه‌داری آمریکا یک «مجوز عمومی» در مورد پرواز شرکت‌های هواپیمایی خارجی به ایران صادر کرد که در نتیجه آن در سه ماه گذشته شرکت‌های هواپیمایی خارجی بیشتری مانند هواپیمایی تایلند یا بریتیش ایرویز پروازهای مستقیم خود به ایران را از سر گرفتند. از زمان اجرای برجام تاکنون تعداد پروازها یا مسیرهای پروازی به میزان قابل توجهی افزایش یافته است؛ البته مجوز عمومی مذکور ابهاماتی را نیز در برخی حوزه‌ها ایجاد کرده که در حال پیگیری است.
۱۲- متعاقب اجرای برجام، خریداری قطعات هواپیما به طور مستقیم از شرکت‌های سازنده و به قیمت رسمی ممکن گشته و این امر به افزایش ایمنی پرواز خطوط هوایی ایرانی منجر شده است. در حوزه تعمیرات برخی شرکت‌های اروپایی، از جمله «لوفت‌هانزا» همکاری مجدد خود با ایران‌ایر را در حوزه تعمیر موتور و ارابه‌های فرود هواپیما آغاز کرده‌اند؛ همچنین قرارداد تأمین برخی از تجهیزات حساس فرودگاه از جمله تعدادی دستگاه رادار با برخی از شرکت‌های معتبر بین‌المللی منعقد شده است. مذاکره با برخی از شرکت‌های معتبر بین‌المللی برای تأمین مالی و تجهیز تعدادی از فرودگاه‌های مهم کشور و نیز ساخت چند فرودگاه جدید انجام و در مراحل نهایی عقد قرارداد است.
در رابطه با خرید هواپیما از شرکت‌های بوئینگ و ایرباس گفته می‌شود که پیشرفت‌های خوبی از جمله در رابطه با چگونگی نقل و انتقال پول هواپیماها انجام شده است و ایران و آمریکا به تفاهم‌های قابل توجهی در این زمینه رسیده‌اند.
مقامات کشورمان بر این نظرند که با قطعی شدن قرارداد خرید هواپیما از شرکت بوئینگ آمریکا، راه برای ورود بسیاری از بانک‌ها،‌ مؤسسات و شرکت‌های بزرگ که به خاطر ترس از تحریم و تنبیه‌های مالی آمریکا به معاملات بزرگ با ایران وارد نمی‌شوند باز خواهد شد.
۱۳- در رابطه با صادرات کشورمان به آمریکا که به طور مشخص ناشی از برجام است، آمارهای گمرک آمریکا حاکی از صادرات قریب به ۷۰ میلیون دلار کالا (دقیقاً ۶۹.۳ میلیون دلار) در ۹ ماهه گذشته (دسامبر ۲۰۱۵ تا آخر اوت ۲۰۱۶ ) است که از این میزان حدود ۵۰ میلیون آن فرش دستباف بوده است. لازم به ذکر است صادرات فرش دستباف ایران به دنیا در ۵ ماه گذشته یک رشد ۲۸ درصدی را تجربه کرده است.
۱۴- در حوزه ریلی مذاکرات گسترده‌ای با کشورهای مختلف جهان انجام و تفاهم‌نامه‌هایی در این خصوص امضا و در برخی موارد، مراحل اجرایی پروژه‌ها آغاز شده است. امضای یادداشت تفاهم همکاری در خصوص قطارهای حومه‌ای با یک شرکت خارجی، امضای یادداشت تفاهم مشارکت مالی برای تأمین مالی پروژه راه‌آهن رشت - آستارا و امضای قرارداد تأمین ۵۰ دستگاه دیزل الکتریک با یک شرکت آلمانی به ارزش ۲۰۰ میلیون یورو و نهایی شدن چند قرارداد بزرگ برای خرید ریل از کشورها در زمره این توافقات هستند.
۱۵- متعاقب اجرای برجام و رفع تحریم‌ها، امکان فعالیت شرکت کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران در کلیه مسیرهای تجاری در جهان در منطقه آسیای شرقی، شمال چین، اروپا و آفریقا، آمریکای شمالی و جنوبی و منطقه خلیج فارس برای صادرات و واردات کالاها، فراهم شده است؛ همچنین واردات حجم گسترده‌ای از کالاهایی که تاکنون از طریق بنادر واسط و با پرداخت هزینه‌های اضافی و ناخواسته وارد کشور می‌شد، مستقیماً به بنادر ایران صورت می‌پذیرد.
۱۶- شرکت ملی نفتکش ایران در فضای حاصل از برجام موفق شده است ۳ میلیارد دلار اعتبار خارجی با نرخ بهره بسیار پایین برای نوسازی ناوگان شرکت ملی نفتکش اخذ کند؛ علاوه بر این، امکان خرید قطعات و تجهیزات مورد نیاز نفتکش‌ها تا حد زیادی فراهم شده است؛ همچنین تعمیرات ادواری و سفری با استفاده از حوضچه‌های خشک که از عمده مشکلات شرکت ملی نفتکش ایران در ارتباط با نگهداری و تعمیرات کشتی‌های ناوگان بود نیز به طور چشمگیری تسهیل شده و بهره‌مندی از خدمات با کیفیت بالا و هزینه‌های کمتر برای ناوگان میسر شده است.
۱۷- علاوه بر این امکان استفاده از پرچم‌های مناسب جهت تسهیل تردد ناوگان در سطح بین‌المللی که با اعمال تحریم‌ها با مشکلات بسیاری مواجه شده بود، فراهم شده است که تأثیر مهمی بر فعالیت مجدد ناوگان در بازارهای بین‌المللی خصوصاً اروپا خواهد داشت.
اما در رابطه با عمده‌ترین تحولات و نکات سه ماه گذشته در حوزه فعالیت‌های هسته‌ای اقدامات زیر انجام گرفته است:
۱۸- در خصوص حسابرسی و کنترل مواد هسته‌ای، تعداد بازرسی‌های صورت گرفته در طول این دوره ۳۰۰ نفر روز و تعداد دسترسی‌های انجام شده بر اساس پروتکل، ۲۲ نفر روز بازرسی بوده است؛ همچنین پاسخ به مکاتبات و نظرات آژانس در موارد مختلف در زمان مقتضی صورت پذیرفته است.
۱۹- در ارتباط با بازطراحی راکتور آب سنگین اراک، با تشکیل یک شرکت ایرانی ذی‌صلاح کار بر روی طراحی اولیه توسط متخصصان داخلی در حال انجام است؛ همچنین همکاری با چین در مرحله قرارداد تجاری برای بازطراحی مفهومی در دست پیگیری است. در این راستا چندین دور مذاکره در تهران، پکن، نیویورک و وین با هیئت چین و دو دور مذاکره سه جانبه در پکن و وین صورت پذیرفته و پیش‌نویس اولیه قرارداد تهیه شده که در حال نهایی شدن است.
۲۰- غنی‌سازی در خاک جمهوری اسلامی ایران در کارخانه غنی‌سازی نطنز با تعداد ۵۰۶۰ سانتریفیوژ در ۳۰ آبشار ادامه دارد. ۸-IR پس از رفع موانع و آماده‌سازی ماشین آغاز خواهد شد.
۲۲- پیش‌نویس فاز اولیه تولید ایزوتوپ‌های پایدار در تأسیسات فردو با طرف روسی در درست بررسی و مذاکره است. در این رابطه تاکنون چندین دور مذاکره در تهران و مسکو بین مسئولان و کارشناسان ایران و روسیه برگزار شده است.
۲۳- در بخش همکاری‌های دو یا چند جانبه برای توسعه هسته‌ای بر اساس برجام با کشورهای ژاپن و سوئیس اسپانیا،‌ چین، روسیه، مجارستان، فرانسه، جمهوری چک، انگلستان، اتحادیه اروپا رایزنی‌ها و تفاهم‌نامه‌هایی در حوزه‌های ایمنی هسته‌ای و همکاری‌های دیگر هسته‌ای انجام شده است.
همچنین با توجه به لغو تحریم‌های شورای امنیت و شورای حکام آژانس محدودیت‌های حضور کارشناسان در دوره‌های آموزشی و علمی مرتفع شده است.

ارسال دیدگاه شما

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیر سیستم منتشر خواهند شد
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهند شد
  • پیام هایی که به غیر از زبان پارسی باشد منتشر نخواهند شد
۱۳۹۵/۱۲/۳ | شماره 5513
نظرسنجی
کانال رسمی تلگرام روزنامه نیم نگاه
بالای صفحه